Deficyt budżetowy 2024: liczby, których rząd nie podał w jednym miejscu

Trzy metodologie, trzy różne liczby

Kiedy Ministerstwo Finansów mówi o planowanym deficycie budżetowym na poziomie 184 mld zł, a Komisja Europejska szacuje deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na 5,1% PKB, obie liczby mogą być prawdziwe — dotyczą jednak różnych rzeczy. Krajowa metodologia kasowa obejmuje wyłącznie budżet centralny i wybrane fundusze celowe. Unijna metodologia ESA 2010 konsoliduje budżet centralny, fundusze pozabudżetowe (BGK, FRF, Fundusz Covidowy), samorządy i ZUS. Różnica nie jest kosmetyczna: w 2024 roku szacowana luka między tymi dwoma miarami przekraczała 60 mld zł, głównie ze względu na rosnące zobowiązania Funduszu Rekompensat Pośrednich Kosztów Emisji oraz rozliczenia z KPO. MFW z kolei posługuje się tzw. overall balance, który dodatkowo uwzględnia niektóre transakcje finansowe nieujęte w ESA. Porównywanie tych trzech liczb bez świadomości tych różnic prowadzi do błędnych wniosków — dlatego zestawiamy je tutaj razem, z wyraźnym opisem zakresu każdej metodologii.

Co te liczby oznaczają dla finansów publicznych w kolejnych latach

Niezależnie od metodologii, kierunek jest spójny: Polska weszła w 2024 rok z deficytem wymagającym konsolidacji. KE uruchomiła procedurę nadmiernego deficytu (EDP) wobec Polski we wrześniu 2024 roku, co oznacza, że rząd musi przedstawić wieloletni plan naprawczy obejmujący redukcję deficytu strukturalnego o co najmniej 0,5 punktu procentowego PKB rocznie. Dla przeciętnego obywatela przekłada się to na prawdopodobne ograniczenie tempa wzrostu wydatków w edukacji i infrastrukturze, a niekoniecznie na bezpośrednie podwyżki podatków — choć te są jednym z rozważanych narzędzi. Kluczowe zmienne to dynamika wzrostu PKB w 2025 roku oraz poziom absorpcji środków z KPO, które w scenariuszu bazowym mają wesprzeć stronę dochodową budżetu. Dane, na których opiera się niniejsza analiza, pochodzą z: ustawy budżetowej na 2024 rok, wiosennych prognoz KE z maja 2024 (European Economic Forecast) oraz Article IV Consultation MFW z czerwca 2024. Wszystkie dokumenty są publicznie dostępne.